درخت قهوه عربیکا گیاهی همیشه سبز و بومی مناطق کوهستانی اتیوپی است که در ارتفاعات ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متر رشد میکند. برگ های سبز تیره و بیضیشکل دارد و میوههای آن پس از رسیدن، قرمز یا بنفش میشوند. نژاد قهوه عربیکا حدود ۶۰ درصد قهوه جهان را تأمین میکند و طعمی ملایم، معطر و کمی اسیدی دارد که محبوبیت زیادی در بین علاقهمندان قهوه دارد.
درخت قهوه عربیکا که بومی اتیوپی است اما در کشور هایی مثل کلمبیا، برزیل و… نیز رشد میکند نسبت به شرایط اقلیمی حساستر از نژاد روبوستا است و به دمای ملایم، بارندگی منظم و خاک حاصلخیز نیاز دارد. این درخت معمولاً بین ۲.۵ تا ۴.۵ متر رشد میکند و پس از حدود ۳ تا ۴ سال میوه میدهد. دانه های درخت قهوه عربیکا کافئین کمتری نسبت به روبوستا دارند، اما طعم پیچیده تر با تلخی کمتری دارند.
مشاهده محصول: قهوه اسپرسو برای موکاپات
درخت قهوه عربیکا
درخت قهوه عربیکا یکی از محبوبترین گونههای قهوه در جهان است. این گیاه به دلیل کیفیت بالا، طعم ملایم و اسیدیته مناسب، در بسیاری از کشورها بهویژه مناطق کوهستانی استوایی کشت میشود. عربیکا حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از تولید جهانی قهوه را به خود اختصاص داده و نقش مهمی در صنعت جهانی قهوه ایفا میکند.
· ویژگی های گیاه شناسی درخت عربیکا
درخت قهوه عربیکا گیاهی همیشه سبز با برگهایی سبز تیره و براق است که میتواند تا ارتفاع ۲ تا ۵ متر رشد کند، اما برای برداشت آسانتر معمولاً آن را کوتاه نگه میدارند. گلهای آن سفید و خوشبو هستند و میوههایی قرمز یا بنفش تولید میکند که به آنها «گیلاس قهوه» گفته میشود. درون هر گیلاس، معمولاً دو دانه قهوه وجود دارد.
· شرایط رشد و اقلیم مناسب
عربیکا به شرایط آب و هوایی خاصی نیاز دارد. بهترین عملکرد آن در ارتفاعات ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متری، با دمای بین ۱۵ تا ۲۴ درجه سانتیگراد است. این گیاه به خاک حاصلخیز، زهکشی خوب و بارندگی مناسب نیاز دارد. مناطق کوهستانی اتیوپی، یمن، کلمبیا، برزیل و آمریکای مرکزی از جمله بهترین مناطق برای کشت عربیکا هستند.
· تاریخچه و منشأ عربیکا
نخستین بار درخت قهوه عربیکا در ارتفاعات اتیوپی شناسایی شد و بعدها به یمن انتقال یافت. عربها نقش اساسی در گسترش این قهوه به خاورمیانه و سپس اروپا داشتند. یمن با ایجاد باغات عربیکا در قرن پانزدهم، نقطه عطفی در تاریخ قهوه بود. نام عربیکا نیز از همین منطقه گرفته شده است.
· تفاوت عربیکا با گونههای دیگر
مهمترین رقیب عربیکا، گونه روبوستا است. دانههای عربیکا معمولاً بیضیشکلتر، بزرگتر و کمکافئینتر از روبوستا هستند. طعم عربیکا ملایم، پیچیده و گاهی با تهمزههای گلی یا میوهای همراه است، در حالی که روبوستا طعمی تندتر، تلختر و کافئین بیشتری دارد. به همین دلیل عربیکا در بین قهوهنوشان حرفهای محبوبتر است.
ارتفاع درخت قهوه عربیکا
درخت قهوه عربیکا معمولاً بین 2 تا 5 متر رشد میکند، اما در شرایط طبیعی میتواند تا 9 متر هم برسد. با این حال، برای برداشت آسانتر، کشاورزان معمولاً آن را هرس میکنند تا ارتفاع آن حدود 2 تا 3 متر باقی بماند. این اندازه کنترلشده باعث میشود دسترسی به میوهها سادهتر و عملیات مراقبت و برداشت مؤثرتر باشد.
علاوه بر هرس منظم، ارتفاع کنترل شده درخت قهوه عربیکا کمک میکند تا نور خورشید بهتر به برگها و شاخهها برسد و تهویه مناسب در میان شاخهها ایجاد شود. این شرایط باعث کاهش بیماریهای قارچی و بهبود کیفیت دانههای قهوه میشود. همچنین در مناطق کوهستانی که کشت عربیکا رایج است، ارتفاع کمتر درختان باعث میشود مقاومت آنها در برابر بادهای شدید بیشتر باشد و ریشهزایی مؤثرتری داشته باشند.
بیشتر بخوانید: طبع قهوه عربیکا سرد است یا گرم
درخت قهوه در کدام کشور است؟
درخت قهوه بومی مناطق استوایی آفریقا، به ویژه کشور اتیوپی و سودان جنوبی است. نخستین بار انسان ها در اتیوپی درخت قهوه را کشف و کشت کردند. سپس این گیاه به یمن منتقل شد و از آنجا به سایر نقاط جهان گسترش یافت. امروزه قهوه در بسیاری از کشورهای استوایی دنیا مانند برزیل، کلمبیا، ویتنام و اندونزی به صورت گسترده کشت میشود.
انواع درخت قهوه
درخت قهوه انواع مختلفی دارد، اما دو نوع اصلی آن عبارتند از:
-
عربیکا (Coffea Arabica):
کیفیت بالاتری دارد و طعم آن ملایم و معطر است. حدود ۶۰٪ قهوه دنیا از این نوع تهیه میشود. عربیکا بیشتر در ارتفاعات بالا رشد میکند.
-
روبوستا (Coffea Canephora):
مقاومتر و پرکافئینتر از عربیکاست. طعم آن تلختر و قویتر است و بیشتر در مناطق کمارتفاع و گرمسیری کشت میشود.
درخت قهوه نژاد های دیگری مثل اکسلسا و لیبریکا نیز دارد. برای آشنایی با قهوه اکسلسا و لیبریکا کلیک کنید.
میوه درخت قهوه
میوه درخت قهوه را چری قهوه (Coffee Cherry) مینامند. این میوه کوچک و گرد یا بیضیشکل است و وقتی میرسد، رنگ آن معمولاً قرمز روشن میشود، ولی گاهی زرد، نارنجی یا حتی بنفش هم دیده میشود.
داخل هر میوه معمولاً دو دانه قهوه وجود دارد که با پوسته نازکی به نام «سیلور اسکین» پوشیده شدهاند. البته گاهی بعضی چریها فقط یک دانه دارند که به آنها پیبری (Peaberry) میگویند.
درخت قهوه در کجای ایران کشت میشود؟
در ایران، درخت قهوه بیشتر در مناطق گرم و مرطوب جنوب کشور کشت میشود. یکی از مهمترین مناطق، بندرعباس در استان هرمزگان است. آبوهوای گرم و رطوبت بالای این منطقه شرایط نسبتاً مناسبی برای رشد درخت قهوه فراهم کرده است.
در سالهای اخیر، در شهرهایی مثل قشم، میناب و حتی بخشهایی از سیستان و بلوچستان نیز آزمایشهایی برای کشت قهوه انجام شده که نتایج امیدوارکنندهای داشته است.
برای خرید دان قهوه عربیکا کلمبیا کلیک کنید.
انواع قهوه عربیکا
قهوه عربیکا انواع مختلفی دارد که هرکدام ویژگیهای خاصی دارند. مشهورترین آنها شامل تیپیکا با طعمی ملایم و شیرین، بوربون با اسیدیته بالا و رایحه دلپذیر، وکاتورا که گونهای کوتاه قد و مقاوم است. گونههای دیگر مانند سل ۲۸ و ماراگوگیپه نیز بهخاطر اندازه بزرگ دانهها و طعم متفاوت، در بازار قهوه خاصپسند طرفداران زیادی دارند.
تیپیکا (Typica)
این گونه، قدیمیترین و اصیلترین نوع قهوه عربیکا است. تیپیکا طعمی متعادل، ملایم و شیرین دارد و پایه بسیاری از واریتههای دیگر محسوب میشود. درخت آن بلند و بازدهیاش نسبتاً کم است، اما کیفیت دانهها بسیار بالاست.
بوربون (Bourbon)
بوربون از نوع تیپیکا منشأ گرفته و طعمی پیچیدهتر، شیرینتر و با اسیدیته بالاتر دارد. دانههای این گونه کوچکتر هستند اما عطر و طعم قویتری دارند. این گونه بیشتر در آمریکای لاتین کشت میشود.
کاتورا (Caturra)
کاتورا نوعی جهشیافته طبیعی از بوربون است که به دلیل قامت کوتاهترش برای کشت در مزارع متراکم مناسبتر است. این گونه بازدهی خوبی دارد و مقاومت نسبی به بیماریها از ویژگیهای آن است. طعم آن مشابه بوربون اما کمی سادهتر است.
مشاهده محصول و قیمت قهوه برزیل سانتوس
ماراگوگیپه (Maragogype)
ماراگوگیپه از نظر اندازه دانهها معروف است؛ به آن “فیلدانه” نیز گفته میشود. این گونه از تیپیکا منشأ گرفته و دانههایی بزرگ و درشت دارد. طعم آن ملایم و گاهی کمی گیاهی یا خاکی است. بیشتر برای قهوههای خاصپسند کاربرد دارد.
آیا میدانستید استفاده از تفاله قهوه برای درختان چقدر مفید است؟ برای خواندن مقاله کلیک کنید.
طرز تهیه قهوه عربیکا
برای تهیه قهوه عربیکا، ابتدا دانهها را آسیاب کنید تا پودر متوسط به دست آید. سپس یک قاشق غذاخوری قهوه آسیابشده را به ازای هر فنجان، در قهوهساز، فرنچپرس یا موکاپات بریزید. آب نزدیک به جوش (حدود ۹۰ تا ۹۵ درجه سانتیگراد) اضافه کرده و ۴–۵ دقیقه صبر کنید. سپس صاف کرده و نوش جان کنید. میتوان با شکر یا شیر میل کرد.
اگر از فرنچپرس استفاده میکنید، بعد از ریختن آب، به آرامی هم بزنید و درپوش را بگذارید، سپس بعد از ۴ دقیقه پیستون را فشار دهید. برای موکاپات، آب را در محفظه پایینی بریزید، قهوه را در سبد وسط قرار دهید و روی حرارت بگذارید تا عصاره بالا بیاید. اگر قهوهساز قطرهای دارید، آب و قهوه را در مخزن بریزید و منتظر بمانید تا دستگاه بهصورت خودکار عصارهگیری کند.
فواید قهوه عربیکا
قهوه عربیکا به دلیل داشتن سطح بالای آنتیاکسیدانها به کاهش خطر بیماریهای قلبی و سرطان کمک میکند. این قهوه حاوی کافئین کمتر از سایر انواع است که باعث انرژی بیشتر بدون اضطراب میشود. همچنین، عربیکا به تقویت حافظه، تمرکز و بهبود خلق وخو کمک میکند. همچنین به دلیل طعم ملایم و شیرین خود، تجربهای لذتبخش برای مصرفکنندگان فراهم میآورد.
· کاهش خطر بیماریهای قلبی
قهوه عربیکا یکی از منابع غنی آنتیاکسیدانها است که به کاهش التهاب در بدن کمک میکند. آنتیاکسیدانها میتوانند از آسیب سلولهای قلبی و رگهای خونی جلوگیری کنند و از سخت شدن رگها پیشگیری نمایند. مصرف منظم قهوه عربیکا ممکن است خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و سکتههای قلبی را کاهش دهد.
بهبود حافظه و تمرکز
کافئین موجود در قهوه عربیکا تأثیر زیادی بر بهبود عملکرد مغز دارد. این ترکیب میتواند انتقال پیامها در مغز را سرعت بخشیده و موجب تقویت حافظه کوتاهمدت، افزایش تمرکز و هوشیاری شود. از این رو، مصرف قهوه عربیکا میتواند به افراد کمک کند تا در هنگام مطالعه، کار یا فعالیتهای ذهنی، تمرکز بیشتری داشته باشند.
· بهبود خلقوخو
یکی از مهمترین فواید قهوه عربیکا بهبود خلقوخو است. کافئین به عنوان یک محرک سیستم عصبی مرکزی عمل میکند و احساس سرحالی و انرژی را افزایش میدهد. این امر به طور غیرمستقیم میتواند در کاهش اضطراب، افسردگی و احساس خستگی مفید باشد. مصرف این قهوه در صبح میتواند به شما کمک کند روزتان را با انرژی و حال خوب شروع کنید.
· کمک به متابولیسم و کاهش وزن
قهوه عربیکا میتواند به افزایش نرخ متابولیسم بدن کمک کند. کافئین موجود در آن بهطور طبیعی باعث تحریک سیستم عصبی و افزایش مصرف انرژی میشود. همچنین، این قهوه به عنوان یک چربیسوز طبیعی عمل کرده و میتواند فرآیند چربیسوزی را در بدن تسریع کند. از این رو، مصرف قهوه عربیکا میتواند به کسانی که در تلاش برای کاهش وزن هستند، کمک کند.
· تقویت سیستم ایمنی
قهوه عربیکا علاوه بر کافئین، حاوی مقادیر زیادی آنتیاکسیدان است که نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی بدن دارند. این آنتیاکسیدانها میتوانند از بدن در برابر اثرات مخرب رادیکالهای آزاد محافظت کنند و به بدن کمک کنند که بهتر با عفونتها و بیماریهای مختلف مقابله کند. به همین دلیل، مصرف قهوه عربیکا میتواند به تقویت سیستم ایمنی و جلوگیری از بروز بیماریهای التهابی کمک کند.
قهوه ۱۰۰ عربیکا چیست
قهوه ۱۰۰ درصد عربیکا به قهوهای گفته میشود که تنها از دانههای قهوه عربیکا تهیه شده باشد. این نوع قهوه به دلیل طعم ملایمتر و اسیدیته بالاتر از قهوههای روبوستا شناخته میشود. دانههای قهوه عربیکا معمولا نرمتر و پیچیدهتر از دانههای دیگر هستند و در نتیجه طعمی غنیتر و خوشمزهتر ارائه میدهند.
قهوه ۱۰۰ درصد عربیکا معمولاً در ارتفاعات بالاتر و در شرایط خاص آب و هوایی کشت میشود که به دانهها طعم منحصر به فرد و طعمی دلپذیر میبخشد. این قهوه به دلیل کم بودن کافئین نسبت به دیگر انواع قهوهها، برای افرادی که میخواهند مصرف کافئین کمتری داشته باشند، مناسب است. طعم آن معمولاً با نتهای میوهای، گلدار و گاهی شکلاتی همراه است و کمتر تلخ است. همین ویژگیها باعث شده تا این قهوه طرفداران زیادی در سرتاسر دنیا داشته باشد.
دانه قهوه از چیست
دانه قهوه از میوه درخت قهوه به نام “چری” یا “بادرنگ” به دست میآید. این میوه بعد از رسیدن و برداشت، پوست آن جدا شده و دانههای قهوه درون آن استخراج میشود. دانهها پس از خشک شدن و فرآوری، آماده برشته شدن میشوند. بسته به نوع درخت قهوه و شرایط کشت، طعم و عطر دانههای قهوه میتواند متفاوت باشد
دانههای قهوه پس از برداشت از میوه، تحت فرآیندهایی مانند خشککردن، شستن یا تخمیر قرار میگیرند تا از پوست اضافی و گوشت میوه جدا شوند. این فرآیندها تأثیر زیادی بر طعم نهایی قهوه دارند. پس از استخراج دانهها، آنها بهطور دقیق برشته میشوند تا عطر و طعم مطلوب آزاد شود. بسته به روش برشتهسازی، دانههای قهوه میتوانند طعمی ملایم، تلخ یا حتی میوهای پیدا کنند که بهطور مستقیم به نوع دانه و روش تولید بستگی دارد. در نهایت، دانههای قهوه آسیاب و آمادهسازی میشوند تا نوشیدنی خوشطعم قهوه به دست آید.
تفاوت بین قهوه عربیکا و روبوستا
قهوه عربیکا طعمی ملایم، شیرین و با اسیدیته بالا دارد، در حالی که روبوستا طعمی تلختر و قویتر با کافئین بیشتر دارد. عربیکا بیشتر در مناطق کوهستانی رشد میکند و گرانتر است، در حالی که روبوستا در مناطق گرمتر و مرطوبتر بهراحتی رشد میکند و ارزانتر است. همچنین، دانههای عربیکا بزرگتر و گردتر از دانههای روبوستا هستند.
بیشتر بخوانید: فرق قهوه عربیکا و روبوستا + تفاوت ظاهری و میزان کافئین
· طعم و ویژگیها
قهوه عربیکا طعمی ملایمتر و شیرینتر دارد و معمولاً از عطر و طعم میوهای و گلمانند برخوردار است. در حالی که قهوه روبوستا طعم تلختر و قویتری دارد و ممکن است کمی طعم خاکی یا چوبی به همراه داشته باشد.
· میزان کافئین
دانههای روبوستا نسبت به عربیکا کافئین بیشتری دارند. این ویژگی باعث میشود که قهوه روبوستا قدرت بیشتری در تحریک سیستم عصبی داشته باشد.
· میزان اسیدیته
قهوه عربیکا به دلیل اسیدیته بالاتر، طعم تازهتر و ترشتری دارد، در حالی که قهوه روبوستا اسیدیته کمتری دارد و طعم سنگینتری ارائه میدهد.
· قیمت
قهوه عربیکا بهدلیل فرایندهای پیچیدهتر در کشت و برداشت، گرانتر است. روبوستا بهطور کلی ارزانتر است و در تولید انبوه قهوههای فوری و ارزانقیمت استفاده میشود.
برای اطلاع از قیمت قهوه عربیکا اتیوپی کلیک کنید.
· شکل دانه
دانههای عربیکا معمولا بزرگتر و گردتر هستند، در حالی که دانههای روبوستا کوچکتر و گردتر بوده و سطح صافتری دارند.
این تفاوتها باعث میشود که هر یک از این انواع قهوه مناسب سلیقهها و کاربردهای خاص خود باشند.
جمع بندی
درخت قهوه عربیکا یکی از محبوبترین گونههای قهوه است که در مناطق کوهستانی و با ارتفاع ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متر رشد میکند. این درخت به دلیل طعم ملایم، معطر و کمی اسیدی، در سراسر جهان پرطرفدار است. درخت عربیکا به دمای ملایم، بارش منظم و خاک حاصلخیز نیاز دارد و دانههای آن کمتر از روبوستا کافئین دارند. انواع مختلفی از قهوه عربیکا وجود دارد که هر کدام طعم و ویژگیهای خاصی دارند. قهوه ۱۰۰ درصد عربیکا از دانههای این گیاه تولید میشود و طعم آن معمولاً نرمتر و با نتهای میوهای و گلدار همراه است. قهوه عربیکا به دلیل آنتیاکسیدانهای بالا، فواید زیادی همچون کاهش خطر بیماریهای قلبی، بهبود حافظه و تقویت سیستم ایمنی دارد. همچنین، این قهوه به عنوان یک محرک طبیعی، میتواند به بهبود خلقوخو و کاهش وزن کمک کند.
سوال های کوتاه:
درخت قهوه عربیکا در چه ارتفاعاتی رشد میکند؟
درخت قهوه عربیکا در ارتفاعات 1000 تا 2000 متر رشد میکند و به دماهای ملایم و بارش منظم نیاز دارد.
چه ویژگیهایی باعث تمایز قهوه عربیکا از روبوستا میشود؟
قهوه عربیکا طعمی ملایم، پیچیده و اسیدی دارد و کافئین کمتری نسبت به روبوستا دارد. این ویژگیها باعث میشود که عربیکا محبوبتر و مناسبتر برای قهوههای اسپشیالیتی باشد.
چه عواملی باعث رشد و کیفیت بالای قهوه عربیکا میشود؟
قهوه عربیکا به خاک حاصلخیز، زهکشی خوب و بارندگی مناسب نیاز دارد. همچنین ارتفاعات کوهستانی و دماهای ملایم از عوامل مؤثر در کیفیت آن هستند.
قهوه 100 درصد عربیکا چه تفاوتی با انواع دیگر قهوه دارد؟
قهوه 100 درصد عربیکا تنها از دانههای قهوه عربیکا تهیه میشود و طعمی ملایمتر، اسیدیته بالاتر و کافئین کمتری نسبت به سایر انواع قهوه دارد. همچنین، طعم آن معمولاً با نتهای میوهای، گلدار و گاهی شکلاتی همراه است.
author-barista-ceo of bandolini
محمدرضا آذرمند هستم باریستا و نویسنده مقالات تخصصی مرتبط با قهوه در سایت قهوه باندولینی.
علاقه مند به دنیای عطر و طعم قهوه.
